"Hoặc", "chỉ khi", phủ định hai lần, hàm ý hội thoại — đọc câu chữ tiếng Việt bằng con mắt logic.
Logic trong lời nói hằng ngày
Hoặc bao hàm (p ∨ q) đúng khi ít nhất một vế đúng, kể cả cả hai; hoặc loại trừ (XOR) đúng khi đúng một vế. "Trà hoặc cà phê" loại trừ là nhờ ngữ cảnh và hàm ý.
Logic trong lời nói hằng ngày
"p chỉ khi q" là p → q; "p miễn là q" là q → p; "p trừ khi q" là ¬q → p. Cách tự kiểm: hỏi tình huống nào làm người nói sai lời, rồi đặt mũi tên cho khớp.
Logic trong lời nói hằng ngày
Grice nêu bốn phương châm: lượng, chất, quan hệ, cách thức. Người nghe giả định người nói tuân theo nên suy thêm hàm ý; vì thế một câu đúng vẫn dẫn tới kết luận
Logic trong lời nói hằng ngày
Theo logic, "một số" chỉ là "có ít nhất một", nên đúng cả khi tất cả đã nộp. Nghĩa "không phải tất cả" là hàm ý thang độ: rút lại được và tắt ở câu điều kiện, p
Logic trong lời nói hằng ngày
Câu "tất cả… không…" có hai cách hiểu: không ai (∀x ¬P) và không phải tất cả (¬∀x P). Viết "không… nào" hoặc "không phải… nào cũng" để hết mơ hồ.
Logic trong lời nói hằng ngày
Về logic ¬¬p tương đương p, nên "không phải không biết" là "biết", nhưng kèm sắc thái dè dặt. "Không dở" lại không bằng "hay" vì hay – dở là cặp đối lập.
Logic trong lời nói hằng ngày
Lời hứa "nếu con đạt p thì bố mẹ q" chỉ bị phá khi con đạt p mà không có q. Con chưa đạt thì thưởng hay không đều không trái lời — đúng bảng chân trị p → q.
Logic trong lời nói hằng ngày
Tách điều kiện thành và, hoặc, trừ khi; nhớ giảm 20% rồi 10% chỉ là 28%, mua 2 tặng 1 ≈ 33,3%, giảm 50% món thứ hai chỉ 25%, và bảo hành hết khi chạm mốc đầu ti
Logic trong lời nói hằng ngày
Đề một đáp án: chắc hai phương án trước đúng thì chọn "tất cả các đáp án trên", một phương án sai thì loại nó. Kèm bẫy "không sai" và phương án kéo theo nhau.
Logic trong lời nói hằng ngày
Câu phản thực không đọc được bằng p → q vì tiền kiện luôn sai. Theo Stalnaker và Lewis, nó đúng khi ở tình huống giống thực tế nhất có p thì cũng có q.
