Hume, Bacon, Mill, Popper và cách khoa học đi từ quan sát tới kết luận đáng tin.
Quy nạp & suy luận khoa học
Hume chỉ ra không lý lẽ nào bảo đảm tương lai giống quá khứ: suy diễn không làm được, dùng kinh nghiệm thì vòng quanh; niềm tin quy nạp đến từ thói quen.
Quy nạp & suy luận khoa học
Quy nạp hoàn toàn xét đủ mọi phần tử nên kết luận chắc chắn; quy nạp không hoàn toàn chỉ xét một phần nên có thể sai, như số Fermat hay đa thức n² + n + 41.
Quy nạp & suy luận khoa học
Tương đồng, khác biệt, kết hợp, phần dư và biến đổi đồng thời: năm cách so sánh trường hợp mà Mill nêu năm 1843 để lọc ra nguyên nhân, kèm giới hạn của từng các
Quy nạp & suy luận khoa học
Novum Organum (1620) của Francis Bacon chống lối suy luận kinh viện, nêu bốn ngẫu tượng che mắt người nghiên cứu và ba bảng có mặt, vắng mặt, mức độ để tìm bản
Quy nạp & suy luận khoa học
Theo Popper, giả thuyết khoa học phải chỉ ra được quan sát nào làm nó sai; một thiên nga đen bác bỏ "mọi thiên nga đều trắng", nghìn con trắng không chứng minh.
Quy nạp & suy luận khoa học
Abduction đi từ sự việc đáng ngạc nhiên tới giả thuyết giải thích tốt nhất; nó chỉ đề xuất giả thuyết đáng kiểm, dùng trong chẩn đoán bệnh, sửa máy và phát hiện
Quy nạp & suy luận khoa học
Hai đối tượng giống nhau ở vài mặt thì có lẽ giống thêm mặt khác; phép tương tự mạnh khi điểm giống liên quan tới kết luận (Franklin), lạc khi chỉ giống bề ngoà
Quy nạp & suy luận khoa học
Phương pháp giả thuyết – suy diễn đặt giả thuyết, suy ra hệ quả quan sát được rồi đem thử; hệ quả sai thì bác bỏ, đúng thì chỉ ủng hộ — minh hoạ qua Semmelweis
Quy nạp & suy luận khoa học
Quy nạp toán học là suy diễn: có bước cơ sở và bước chuyển thì kết luận chắc chắn cho mọi n. Quy nạp khoa học khái quát từ quan sát nên luôn có thể bị bác bỏ.
Quy nạp & suy luận khoa học
Thí nghiệm có đối chứng so hai nhóm giống nhau, chỉ khác yếu tố cần kiểm; phân nhóm ngẫu nhiên và làm mù giúp loại nguyên nhân khác, như thí nghiệm của Lind và
